Шрифт өлчүсү:
А+
А
А-
08 Октјабр 2019

Һиҹаб – һәм ханымлара, һәм кишиләрә аид анлајышдыр

Инсан үчүн ән ваҹиб олан амил – иззәтдир.

Иззәтли олмадан әсил инсан олмаг мүмкүн дејил.

Иззәт о шејдир ки, инсаны јарадан, ону инсан үчүн јазмышдыр. Неҹә ки, тәбиб хәстәјә онун сағлам олмасы үчүн дәрман тәјин етмишдир – Аллаһ да инсанын инсан олмасы үчүн она иззәт јазмыш, “иззәт” тәјин етмишидир.

Аллаһ инсана иззәтли олмағын јолларыны да демишдир.

Инсан она тәгдим олунанлар, онун гаршысына чыханлар арасындан сечә билир. Бу, инсана Аллаһдан верилмиш, әзәлдән инсана гојулмуш бир габилијјәт, баҹарыгдыр. Инсан сечим едә билән олараг јарадылмышдыр.

Инсан бүтүн башга шејләри сечдији кими, иззәтли олуб-олмамағы да сечә билир.

Иззәт бир мәсәлә дејилдир, о, чохлу иззәтли мәсәләләрин ҹәмидир вә ја башга ҹүр десәк, иззәт – там, бүтөв олан бир шејдир ки, чохлу иззәт мәсәләләри ону әмәлә ҝәтирир.

Иззәт јарадан мәсәләләрдән бири дә ҝејим иззәтидир вә ја ҝејимин иззәтли олмасыдыр.

Гәфләтдән чыхаран суал

Әсасән һиҹаблы ханымларын иштирак етдији бир тәдбирә гатылмаг үчүн һазырлашырдыг. Бу вахт иман етмиш, амма һиҹаб ҝејинмәјән ханымлардан бири дә һәмин тәдбирә гатылмаг истәдијини билдирди. Онун јаздыгларындан һисс олунурду ки, о, һиҹаб ҝејинмәдији үчүн тәдбирә ҝәлмјә утаныр.

Онун “Орада ҝејим неҹә олмалыдыр?” суалы меһрибан вә тәбәссүм доғуран иди.

- Тәвазөкар вә иффәтли.

Арамызда гыса бир диалог алынды.

- Баш өртүсүнү дејирәм, олмалыдыр? – ханым сорушурду.

- Сизә неҹә ујғундурса, елә ҝәлин.

Јазышмамыз мәһәббәт вә чичәк иконлары илә тамамланды.

Һиҹаб нәдир?

Гурани-Кәримин нәзәринә ҝөрә һиҹаб “аракәсмә”дир, ајырандыр. Пәрдә, дивар, өртүк кими бир аракәсмәдир.

Аллаһ Тәала бујурур ки, мәһрәм олмајан гадын вә кишиләр бир-бирләри илә үнсијјәтә ҝирәркән һиҹабдан истифадә етмәлидирләр.

“Әһзаб” сурәси 53-ҹү ајәдә бу мәсәлә өз әксини тапмышдыр. Орада инсанлара (кишиләрә мүраҹиәт олунараг) дејилир ки, Пејғәмбәрин (с) ханымларындан бир шеј истәјәндә, һиҹабдан истифадә един.

“Әҝәр пејғәмбәрин зөвҹәләриндән бир шеј истәсәниз (мәишәт ләвазиматларындан), пәрдә архаслндан (һиҹабла) истәјин ки, бу, һәм сизин гәлбләриниз, һәм онларын гәлбләри үчүн даһа тәмиз олар”.

“Бир шеј истәмәк”- (инсанлар арасында) бир-бири илә данышмаг, үнсијјәтә ҝирмәји ваҹиб едир вә ајәјә әсасән анлајырыг ки, бир-биринә мәһрәм олмајан инсанлар арасында камил үнсијјәт һиҹаб васитәси илә һәјата кечирилмәлидир.

Демәли, һиҹаб – инсанлар арасында камил үнсијјәт васитәсидир. Гадын-киши мүнасибәтләриндә иззәти горујан, јәни Аллаһ бујуран, бәјәнән тәрзи горујандыр.

Һиҹаб нә ола биләр?

Һиҹаб – дивар, гапы, пәрдә, һәр һансы аракәсмә - бирбаша тәмаса фасилә салан һәр бир шеј ола биләр.

Сөзүн мәнасына бахдыгда, бу, анлашылыр.

Һәтта инсанын ҝөз гапағы белә һиҹаб ола биләр. Үнсијјәт заманы ҝөз гапағы ҝөзү өртә вә бирбаша тәмасын гаршысыны ала биләр.

Кичик јашлы гыз ушагларымызын бәзән чәкинҝән давранышлар сәрҝиләјәрәк бизим архамызда ҝизләнмәсинә фикир вермисиниз?

Онлар бизи тәбии һиҹаб олараг сечирләр.

Онларын инсанлар арсында “ушагдыр, һеч нә олмаз” дејиб, ҝејимләрини дәјишмәјә ҹәһд етдијимиз заман ҝүҹлү етираз етдикләринә вә биз онлара әһәмијјәт вермәдикдә, бәзән ағламагларына диггәт етмисиз?

Онлар тәбиәтән һиҹаб ахтарырлар – ҝизләнмәк, јад нәзәрләри өзләриндән кәнарлашдырмаг истәјирләр.

Әксәр оғлан ушаглары да мүәјјән јаша гәдәр белә олурлар, әҝәр биз “бир шеј олмаз!” дејәрәк, бу “һарада ҝәлди сојунма” вәрдишләрини онларда јаратмырыгса.

Һиҹаб инсанын фитри истәјидир вә бу, һәм кишиләрә, һәм дә гадынлара аиддир.

Гурани-Кәримдә һиҹаб

Чох вахт белә дејилир ки, һиҹаб барәсиндә Гуранда јазылмамышдыр. Амма һәгигәт будур ки, Гурани-Кәримдә нәинки һиҹаб һагда јазылмышдыр, һәтта онун бизим баша дүшәҹәјимиз шәкилдә ифадә олунмасы да вардыр. Бурада һиҹабын практикасына даир ачыг фикирләр јер алмышдыр.

Ҝүнүмүздә бизим “һиҹаб” олараг адландырдығымыз – баш өртүсү вә ҝениш ҝејимдир .

Гурани-Кәримдә һиҹабын 2 ады вар: химар вә ҹилбаб.

“Нур” сурәсинин 31-ҹи ајәсиндә “химар”ын ады чәкилир.

“Химар” – “баш өртүјү” демәкдир.

Ајәдә дејилир ки, ханлмлар “химарларыны” - баш өртүкләрини синәләринин үстүнә чәксинләр.

Әҝәр диггәт едәриксә, ҝөрәрик ки, бурада садәҹә “баш өртүјү тахсынлар, ҝејинсинләр” дејилмир. Артыг ҝејинилән, әввәлдән мөвҹуд олан баш өртүкләринин даһа камил ҝејинилмәси (синәнин дә өртүлмәси) истәнилир.

Бу истәнилмә һәм дә Исламын дин олараг назил олма сәбәби илә һәмаһәнҝдир. Динимиз мөвҹуд олан әхлагларын тамамланмасы, камилләшдирилмәси вә ҝөзәлләшдирилмәсини нәзәрдә тутур.

Бу мөвзуда Һәзрәт Мәрјәмин (с.ә) өртүк тахмасы – ән ҝениш јајылмыш мисалдыр.

“Еј Пејғәмбәр, өз зөвҹәләринә, гызларына вә мөмүнәрин зөвҹәләринә де ки, ҹилбабларыны ҝејинсинләр”.

Бу бујуруш “Әһзаб” сурәси 59-ҹу ајәдәндир.

Бурада олан ҹилбаб – ҝениш ҝејим, абаја формасында олан ҝејим, һәр һансы ҝејимдир ки, бәдән үзвләринин билинмәсини гаршысыны ала билир.

Химар вә ҹилбаб – гадынын һиҹабларыдыр, јәни онлар гадынлар үчүн намәһәрм мүһитләрдә аракәсмә ролуну ојнајырлар.

Бу ајәләрин 2-ни дә бирликдә нәзәрә алдыгда, иффәтли ҝејимә дизајн вермәк олур.

Һиҹаб јалныз гадынлара аид дејил

“Нур” сурәсиндә химар барәдә данышылмадан әввәл (31-ҹи ајә) 30-ҹу ајәдә кичиләрә иффәтли ҝејинмәк бујурулур.

“Мөмүн кишиләрә де, ајыб јерләрини ҝөрүнмәкдән горусунлар”, - ајәдә дејилир.

Һәмчинин ҝөз дә гадынлар үчүн иффәт һиҹабыдыр.

31-ҹи ајәдә бу барәдә охујуруг.

Һәмчинин ҝөз – кишиләр үчүн дә иффәт һиҹабыдыр. Бу барәдә 30-ҹу ајәдә охујуруг.

Беләликлә, бизим “һиҹабы” һансы шәкилдә гәбул етмәјимиздән асылы олмајараг, Гирани-Кәримдә ваҹиб бујурулан “һиҹаб” (ҝејим һиҹабы) кими – химар вә ҹилбабын ады чәкилмишдир.

Һиҹаб нә үчүн лазымдыр?

Һиҹаб – иззәт ҝејимидир.

Биз өзүмүз үчүн истәнилән ҝејимләри дизајн едә биләрик, амма онлар иззәтли олмаја биләр.

Инсанын Рәбби Аллаһ олдуғу үчүн, О, инсан үчүн лазым олан ҝејими дизајн етмиш вә инсанын диггәтинә чатдырмышдыр.

Ҝејим инсанын сағламлығындан тутмуш, онун нә ҹүр дүшүнмәсинә гәдәр тәсир гоја биләр.

Киши вә гадын фәргли јарадылмышдыр, буну елә илк бахышдан ашкар ҝөрмәк мүмкүндүр.

Гадынын иззәтли һала чатмасы үчүн, иззәтли инсан ола билмәси үчү һиҹаб ҝејинмәси мүһүмдүр.

Кишинин дә иззәтли һала чатмасы үчүн, иззәтли инсан ола билмәси үчүн һиҹаба риајәт етмәси мүһүмдүр.

Һиҹабын иззәтлә бирбаша әлагәси (Аллаһын истәји олмасы) ајәләрдә кечән бујурушларда өз әксини тапмышдыр:

“Бу онлар үчүн даһа пакдыр”, “Бу иш онларын (һиҹабла, иффәтлә) танынмасы, надүрүстләрин онлара әзијјәт вермәмәси вә инҹитмәмәси үчүн даһа мүнасибдир”, ”Гәлбләриниз үчүн јахшы олар”, “Аллаһа тәрәфә гајыдын ки, бәлкә ниҹат тапдыныз” вә с.

Ханым Зејнәб (с.ә) – иззәтли вә иффәтли ханым

Ханым Зејнәб (с.ә) – әзәмәтли гадындыр. О, Кәрбәла мүсибәтиндә өз өвладларыны шәһид вермиш, һәм онларын вә һәм дә гардашларынын вә еләҹә дә көрпә ушагларын шәһадәтини ҝөзү илә ҝөрмүш, Кәрбәладан Шама (Ирагдан Суријаја) гәдәр пијада әсир апарылмыш вә бу заман јетим галмыш көрпәләрә гәјјумлуг етмиш ханымдыр.

О, ҝүнләрлә аҹ-сусуз галдыгдан сонра вә Кәрбәла мүсибәтинин ганлы хатирәсини һәлә дә һафизәсиндә дашыдығы һалда, ләнәтлик Језидин сарајында әзәмәтли нитги илә о мәлуну сусдуран бир ханымдыр.

Ханым Зејнәб (с.ә) Кәрбәлада баш верәнләри инсанлара чатдыран вә бу һадисәләрин әсрләри ашараг, ҝүнүмүзә олдуғу кими ҝәлиб чатмасына сәбәб олан ханымдыр.

Ханым Зејнәб (с.ә) һиҹаблы бир ханымдыр.

Ханым Зејнәбин неҹә бир инсан олмасыны билмәк истәјәнләрә, алимләр Гурани-Кәримин “Тәһрим” сурәси,11-ҹи ајәси илә таныш олмағы төвсијә едирләр.

Ајә Фиронун һәјат јолдашы, ҹәннәт хамынларындан бири олан Асја ханым (с.ә) һагдадыр.

Асја (с.ә) Муса пејғәмбәрин (ә) ҝәтирији дини гәбул етдикдә, Фирон она ағыр ишҝәнҹәләр вермишди.

Асја ханым (с.ә) исә ҝери чәкилмәмишди.

Асја ханым (с.ә) гызмар ҝүнәш алтында чармыха чәкиләркән дуа етмиш, Аллаһдан өлүм истәмишди.

Әхлаг устадлары Ханым Зејнәбин (с.ә) ејни ишҝәнҹәләри јашамасыны вә бу заман онлары “ҝөзәллик” адландырмасыны диггәтимизә чатдырырлар.

Ләнәтлик Језид Ханым Зејнәби (с.ә) баш верән мүсибәтли һадисәләрлә ашағыламаг истәдикдә, Ханым (с.ә) о мәлуна Кәрбәлада ҝөзәлликдән башга бир шеј ҝөрмәдијини демишди.

Бу һал јүксәк иззәт һалы иди ки, Ханым Зејнәбин (с.ә) иззәтли гәлбиндән изһар олунурду.

Ҝүндәлик һәјатымызда Зејнәби һал.

Инсан руһу, јашајышы бојунҹа мүсбәт тәһрикләрлә јанашы, негатив тәһрикләр алыр вә бәзән бу тәһрикләр руһа ишҝәнҹә кими ҝәлир.

Инсан үчүн мүһүм олан – бу тәһрикләри неҹә ҹавабландырмасыдыр.

Ҹавабларын ани вә кечиҹи дејил, инсанын һәјатына гуруҹу вә галыҹы тәсир гојмасы мүһүмдүр. Бу исә иззәтли сечимләрин едилмәсини ваҹиб едир.

Гаршылашдығымыз мүсибәтли һадисәләр заманы, адәтән, бизә Ханым Зејнәбин (с) сәбри нүмунә, мисал олараг чәкилр.

Бу сәбрин маһијјәтини арашдырдыгда ҝөрүрүк ки, бу сәбир – писликләрин јахшылыглара чеврилмәси, ејбәҹәрликләрин ҝөзәлликләрә чеврилмәси габилијјәтини әкс етдирир.

Бу габилијјәт руһи бир габилијјәт олса да, јалныз зеһиндә галмыр, әмәлдә дә һәјата кечирилир.

Ханым Зејнәбин (с.ә) һәјатына даир мәлуматлары арашдыраркән исә, онун һәјаты бојунҹа иззәтли сечимләр етдијини ҝөрүрүк.

О ҹүмләдән, онун иффәтли ханым олмасы бүтүн һәјат сәһнәләри бојунҹа ана хәтт кими кечир.

Һәгигәтән, Ханым Зејнәбин (с.ә) иффәти – онун ҝүнүмүздә дә ҹанлы олан иззәтинин бир һиссәсидир.

Аллаһдан һәр биримизә бу әзиз Ханымын (с.ә) иффәт вә иззәтинә јахын ола билмәји арзу едирәм.



Үлвијјә Бәдәл

Сәфәр ајы, 2019/дејерлер
216 дәфә бахылыб
Лоадинҝ ...
Nur-Az Xeber
Go to TOP