Шрифт өлчүсү:
А+
А
А-
17 Сентјабр 2016

“Касыбын мөвсүмү” битди- базарларда пајыз баһалашмасы...

Кәнд тәсәррүфаты мәһсулларынын гијмәтиндә 10 гәпик -1 манат арасы баһалашма мүшаһидә едилир
Пајызын нәфәси дујулмаға башлајан кими бир сыра кәнд тәсәррүфаты мәһсулларынын да гијмәти баһалашыб. Сатыҹылар баһалашманы артыг пајыз мөвсүмүнүн башламасы вә бир сыра мәһсулларын артыг мөвсүмүнүн битмәси илә әлагәләндирир, бир сыра сатыҹылар исә бунун мәһсулун маја дәјәринин артмасы илә әлагәли олдуғуну дејирләр.

Гијмәтләрлә бағлы сон дуруму өјрәнмәк үчүн пајтахтын мәшһур базарларындан бири олан “Јашыл базар”а јолландыг.

“Јашыл базар”да мәһсулларын гијмәтиндә 10 гәпик 1 манат арасы баһалашма мүшаһидә едилир. Мәсәлән, әввәлләр 50 гәпијә сатылан бадымҹан инди 70 гәпијә, 50 гәпијә сатылан кәләм инди 60 гәпијә, 70 гәпијә сатылан лобја инди 2 маната, помидор 1 манат 50 гәпик, бибәр 5 әдәди 1 маната, әввәл 50-70 гәпијә сатылан хијар исә 1 маната сатылыр. Мејвәләрә ҝәлинҹә исә армуд 1 манат 50 гәпијә, һејва 2 маната, нар 3 маната, шафталы 3-5 манат арасы, јеркөкү 1 маната, үзүм 1 манат 50 гәпијә, 2 манат, 50 гәпијә тәклиф едилир.
Алыҹылар баһалашмадан олдугҹа наразыдырлар. Алыҹы Лалә Ваһабова артыг касыбларын мөвсүмүнүн битдијини деди: “Касыбынкы јај иди ки, хијардан гатыгдан алыб јемәк дүзәлдирди. Инди һәр шеј од гијмәтинәдир. Бу мәһсуллары алмагданса, бир кило әт алыб 3-4 дәфә биширмәк сәрф едир. Амма елә мәһсуллар вар ки, онларын гијмәтини тез баһалашдырыблар. Һәлә һеч гыш ҝәлмәјиб”.

Баһалашманын реал сәбәбләриндән данышан игтисадчы експерт Рәшад Һәсәнов исә бунун мүхтәлиф сәбәбләри олдуғуну деди: “Базарларда монополија олдуғу үчүн монополист гијмәтләр мөвҹуддур. Бу даһа чох топдан вә пәракәндә сатышда өзүнү ҝөстәрир. О бахымдан ки, истеһсалчыларын базара бирбаша чыхыш имканлары мәһдуддур. Хүсусилә, Азәрбајҹанда истеһсал олунан кәнд тәсәррүфаты мәһсулларынын 90 фаизиндән артығы мәһз аилә тәсәррүфатларынын үзәринә дүшүр ки, онларында нәглијјат вә јахуд да ки, һәр һансыса бир базарлама јери, һәмчинин өз мәһсулларыны сахланма имканлары јохдур. Мәһз бу мәгамда да мүәјјән иш адамлары дөвријјәјә ҝирирләр. Онлар мәһсуллары даһа ашағы гијмәтә алараг шәһәрдә, хүсусилә дә пајтахтда баһа гијмәтә сатырлар. Бир сәбәб дә онунла бағлыдыр ки, јерли истеһсал олунан кәнд тәсәррүфаты мәһсулларынын маја дәјәриндә дә мүәјјән гәдәр артымлар баш вериб. Истеһсалчылар әлдә етдикләри тохуму вә диҝәр дәрманлары, ејни заманда техниканын һәр бирини хариҹдән ҝәтирирләр. Бу мәгамда да онларын хәрҹләри артыр. Чүнки билдијиниз кими манат дәјәрини бир нечә дәфә итириб. Диҝәр тәрәфдән истеһсалчынын да јашам хәрҹләри артыб. Әҝәр истеһсалчы кәнд тәсәррүфатындан әлдә етдији ҝәлирләрлә доланырса, о мәҹбурдур ки, ҝәлирләрини артырсын ки, минимум јашајышыны тәмин едә билсин. Билдијиниз кими өлкә истеһсалчыларынын бөјүк бир гисминин борҹлары вар. Бу борҹларын бөјүк бир гисми дә хариҹи валјутададыр. Баш верән просесләр гыса мүддәт әрзиндә хариҹи валјутада олан борҹлары даһа да артырыб. Истеһсалчы да мәҹбурдур ки, артан борҹлары мүәјјән бир гисмини мәһз истеһсал етдији мәһсулун јолу илә компенсасија едә билсин. Бүтөвлүкдә бүтүн бу сәбәбләр сон нәтиҹәдә ҝәтириб базарларда гијмәтләрин јүксәлмәсинә сәбәб олуб. Бу да тәбии просесдир.

Игтисадчы-експерт кәнд тәсәррүфаты мәһсулларынын гијмәтинин артмасынын мөвсүмлә дә әлагәли олдуғуну деди: “Ола билсин ки, һансыса бир мәгамда бу истигамәтдә "Јашыл базар"лар, “Јашыл маркетләр” вә кәнд тәсәррүфаты мәһсулларынын јармаркаларыны тәшкил едилдији кими мүәјјән аддымлар атылараг просесләрдә рәгабәт мүһити дәринләшсин. Гијмәт артымынын тәнзимләнмәси мүәјјән гәдәр мүмкүн олсун. Амма бу ҝүнә гәдәр атылан аддымлар ону ҝөстәрир ки, һәтта Јашыл маркетләрдә, Кәнд Тәсәррүфаты Назирлијинин тәшкил етдији јармаркаларда белә әслиндә реал истеһсалчы иштирак етмир. Бурада да јерләр бөлүшдүрүлүб пајланылыр. Јәни ҝөтүрүлән јерләр даими инсанлара верилиб ки, о инсанлар бу јери мәшғул едәрәк истеһсалчыларын бу базарлара, јармаркалара дахил олма имканларыны мәһдудлашдырыр. Сон нәтиҹәдә дә тәбии ки, истеһсалчы өз малларыны мәҹбурән бу инсанлара верир. Үмумән ҝөтүрдүкдә вә идеја олараг пис идеја дејил. Амма иҹрасында проблемләр олдуғу үчүн бу кими тәшәббүсләр фактики олараг өз нәтиҹәсини вермир. Ејни заманда тәбии ки, кәнд тәсәррүфаты мәһсулларынын гијмәтиндә артым баш вермәси тәбии һалдыр. 2015-ҹи илдә бир чох мәһсуллар үзрә мәһсулдарлыг ашағы олду. Мәһсуллар истеһсал дөврүндә ҹидди јағынтылар олду. Белә олдуғу тәгдирдә тәклиф олунан мәһсулларын һәҹминин аз олмасы өзү дә гијмәтләрин артымын тәсир ҝөстәриб. Һазырда мөвсүмүн артыг сонудур ки, бу да мәһсулларын гијмәтинин баһалашмасына сәбәб олур"./мусават/


1212 дәфә бахылыб
Лоадинҝ ...
Nur-Az Xeber
Go to TOP