Шрифт өлчүсү:
А+
А
А-
04 Декабр 2013

Сијаси абортдан сағ чыханлар

Иддиасы јекәликдә ҹылыз бизләр

Мараглыдыр ки нә үчүн дөврүмүздә мәсәлән Һөте кими даһиләр јетишмир? Өз тимсалымда бу суала ҹаваб ахтарырам. Нә үчүн бир өмүрдүр јазырсан, амма санбаллы бир шеј алынмыр? Ҹаваб әлимдәдир: чүнки сән јазмаг үчүн охујурсан. Чүнки Толстој биринҹи дүнја мүһарибәсиндән кечиб јазыб “Һәрб вә сүлһү”. Сәнин исә гулағынын дибиндәки Гарабағдан јаздыгларын ҝөрдүкләрин дејил, јазмаг үчүн Ҝооҝле-дән өјрәндикләриндир. Һөтеләр онларын тәфәккүрүнү чиркаба булашдыраҹаг һәр нәдән – вәзифә, пул, гадын, бир сөзлә, дүнја матаһындан азад олуб азад сөз дејибләр. Сәнинсә мәнсубијјәтин вар: милли мәнсубијјәт, дини мәнсубијјәт, дүнја малы вә шан-шөһрәтә мәнсублуг. Кимсә, һарадаса дејир ки, “филанкәс бизим адамымыздыр”. Сәнә (ја мәнә) мәнсубијјәт шәкилчиси гошублар, азадлығыны алыблар. Өзүн кими сөзләрин дә көләдир. Өзүмү о гәдәр бөјүк ҝөрүрәм ки, ән ашағы иддиам президентликдир. Аллаһын да ишләринә гарышырам. Аллаһ дүнјаны јарадыб, дүнја һаггында сөз дејир. Мәнсә дүнјаны дағыдыб дүнјадан дүнышырам. Горхмурам сөз вә әмәлимә Аллаһын нә дејәҹәјиндән. Әслиндә исә “мән” сөзү дилинә ҝәлән һәр биримиз Сәддам, Гәддафи кими ҹылызыг. Дүнән аллаһлыг едиб бу ҝүн тәпик алтда ит кими зинҝилдәјәнләрин агибәти бизи дә ҝөзләјир.

Бу Азәрбајҹанда һәр шеј тапылыр

Дејирләр Азәрбајҹанын релјефи дә, иглими дә рәнҝарәнҝдир. (Бүтүн бунлары јаза-јаза охујурам) Азәрбајҹан мүлајим вә субтропик иглим гуршагларынын говушдуғу золагда јерләшир. Ҝүнәш радиасијасы, атмосфер сиркулјасијасы, ҹоғрафи енлик, релјеф, дәниз вә океан ҹәрәјанлары һәрәси бир боја вуруб иглимимизә. Азәрбајҹанын әксәр әразиси субтропик иглим гуршағындадыр. Тәкҹә Бөјүк Гафгаз дағларынын шимал-шәрги мүлајим иглим гуршағына дахилдир. Кеппенә ҝөрә јер үзүндәки  11 иглим типиндән 8-и биздә вар. Бәзи мәнбәләрдә исә 9 иглим ҝөстәрилир:
-Гышы мүлајим, јајы гураг, исти кечән јарымсәһра вә гуру чөл иглими
-Гышы сојуг, јајы гураг, исти кечән јарымсәһра вә гуру чөл иглими
-Гышы гураг кечән мүлајим-исти иглим
-Јајы гураг кечән мүлајим-исти иглим
-Јағынтылары ил боју бәрабәр пајланан мүлајим - исти иглим
-Јајы гураг кечән сојуг иглим
-Гышы гураг кечән сојуг иглим
-Бүтүн фәсилләрдә бол јағынтылы сојуг иглим
-Дағлыг тундра иглими 

Бәли, аб-һавасына сөз јохдур бу торпағын. Иглими кими инсанлары, инсанларын типләри, характерләри дә чешидлидир. Бу фәрглилик мәдәнијјәтдә, сијасәтдә, һәтта инанҹларда мүшаһидә едилир. Биздә бир партијынын ејни шөбәсиндә ики охшар тапмаг мүшкүл мәсәләдир. Амма әксәријјәтдә белә бир тәсәввүр вар ки, Азәрбајҹан јекнәсәкдир, бомбоздур, марагсыздыр. Бурада гәрибә бир шеј јохдур. Дүнјанын бүтүн рәнҝләри топланмыш бағ-бағчада јува гурмуш сәрчә дә һәр шеји бир рәнҝдә, даһа доғрусу ади ҝөрүр. Бу јанлыш тәсәввүрү јарадан адәт, вәрдиш, һәр ҝүн ҝөзүнү ачанда ејни шеји ҝөрмәкдир. Амма бу адәт һеч нәји дәјишмир. Азәрбајҹан колоритлидир. Азәрбајҹанын тәбиәтини, ҹәмијјәтини, сијаси кимлијини таныјан адамы һеч бир хәбәр тәәҹҹүбләндирмир. 

Мустафаја јахынлашырам

Азәрбајҹанда ара-сыра әксәријјәти шока салан бир хәбәрә үч-беш нәфәрин додағы гачыр. Мәтбуатда хәбәр јајылыр ки, филан өлкәнин башчысы адам әти јејирмиш. Дејирик паһ атоннан! Амма арамызда хәлвәти ҝүлән дә вар. Хәбәр јајылыр ки, филан өлкәдә бири дағын башында һовуз, дәнизин алтда гала дүзәлдиб. Дејирик паһ атоннан! Јенә дә кимсә хәлвәти гымышыр. Ахыр хәбәрләрдән бири бу олду ки, Русијада абортдан сонра ушаг сағ галыб. 940 грамлыг балаҹа варлыг һәлә үч ај да анасынын бәтниндә галмалы имиш. Амма 14-ҹү һәфтәдә 25 јашлы гадын һамиләлији позмаг үчүн Чин дәрманлары гәбул етмәјә башлајыб. Ушағын бәтндә тәрпәнмәси белә ону бу гәрарындан дашындырмајыб. Беләҹә 25-ҹи һәфтәдә дөл дүшүб. Мараглы бурасыдыр ки, дөл сағ имиш! Бундан марагласы нәдир? Биндан мараглысы арамызда бу хәбәрә дә ҝүләнләрин олмасыдыр. Ҝөр Бакыда нә баш вериб. Гејсәријјә әмәлијјаты илә абортдан сонра мәлум олуб ки, дөл сағдыр! Әлбәттә ки биздә белә хәбәрләри дәрһал тәкзиб едирләр. Ҝуја тәкҹә иглимимиз чешидлидир, ҹәмијјәтимизсә буз кими сојуг вә өлүдүр. Шамама Әләсҝәрова адына Клиники Доғум Евинин реанимасија шөбәсинин мүдири Гәһрәман Кәнҝәрли дәрһал хәбәри тәкзиб едиб. Кәнҝәрли билдириб: "Мәтбуатда вә телевизија каналларында дејирләр ки, ҹәрраһијјә әмәлијјатынын нәтиҹәсиндә дөл чыхарылыб, өлү сајылан ушаг дәфн едилмәси үчүн валидејнә верилиб, сонра исә дөл һәрәкәт едиб. Гадын ушағын һәрәкәт етдијини ҝөрүб вә үрәји ҝедиб. Бу гадын әҝәр әмәлијјат олунубса, о ја әмәлијјатханада, ја да реанимасија шөбәсиндә олмалыдыр. О бу һадисәни неҹә ҝөрә биләр? Билдирирләр ки, аборт олунан 6 ајлыг ушағын јашамаг шансы вар имиш. Бу ифадәнин өзү чох абсурддур. Гејсәријјә кәсији нә демәкдир, аборт нә демәкдир? Ахы бунлар фәрглидир. 6 ајлыг һамилә гадынларда гејсәр кәсији әмәлијјаты һамилә гадынын һәјатына тәһлүкә јарадан һәр һансы хәстәлик оларса, апарыла биләр. Бизим хәстәханада белә бир һадисә олмајыб".
Кәнкәрлиләр нә демәлидирләр?! Биздә бир чох пост саһибләринин иши ҝүнүн ҝүнорта чағы баш верән һадисәләри инкар етмәкдир. 
Бәли, аборт сајына ҝөрә Азәрбајҹанын дүнјада јери вар. Тәки абортлар тәкҹә гадын үзәриндә апарылајды. Бу өлкәдә СИЈАСӘТ АНА адлы бириси пејда олуб. Ата-анадан безән ким варса гачыр онун гуҹағына. Бу ананын о бириләрдән фәрги будур ки, гуҹағы илә бәтни бирдир. Алыр гуҹағына, сәнә бир сүд ичирир ки, вүҹудундакы бүтүн паклыглар, үлвиликләр, мүгәддәсликләр әријиб дөнүр иддиаја. Игтидардан башга кимсәни 9 ај гуҹағында сахламыр. Үч ај-беш ај кечди ҝөндәрир аборта, сијаси аборта. Инди өлкәнин сијаси ешалонунда тәпик дөјәнләрин чоху сијаси абортдан кечәнләрдир. Танымаг истәјирсиниз? Бир хүсусијјәтлә таныја биләрсиниз: онлар нә игтидардыр, нә дә мүхалифәт. Бәли, мүхалифәтчилик иддиалары вар. Амма иддиа иддиадыр, һәгигәт һәгигәт.

Фазил Мустафа кимдир?

Фазил Мустафа (Гәзәнфәроғлу) 1965-ҹи илдә Нахчыванда доғулуб. Университетин һүгуг факүлтәсини битириб. Мүхтәлиф дөврләрдә АХҸ сәдринин мүшавири, сәдрин мүавини олуб.
1992-1993-ҹү илләрдә Елчибәј һөкумәтиндә Президент Апараты дөвләт-һүгуг шөбәсинин мүдири вәзифәсиндә ишләјиб. 1995-1998-ҹи илләрдә Түркијәдә Ә.Елчибәјин өзәл тәмсилчиси олуб. 2003-ҹү Бөјүк Гурулуш Партијасыны тәсис едиб. 2005-ҹи илдә Азәрбајҹан Республикасы Милли Мәҹлисинин депутаты сечилиб. Рәнҝарәнҝлијә, дәјишкәнлијә мејли адындан да ҝөрүнүр. Фазил Мустафа онун үчүнҹү адыдыр. Биринҹи ады Фазил Мустафајев, икинҹи ады Фазил Гәзәнфәроғлудур. 
Игтидардадырмы? Заһирән јох. Мүхалифәтдәдирми? Заһирән вә батинән хејр! Әгидәси нәдир? Һамы нурчу сајыр, өзү исә јох.
Башлајаг Елчибәјлә мүштәрәк нөгтәләриндән. "Американын Сәси" радиосуна Елчибәјин Иранда јашајан азәрбајҹанлыларла бағлы идејаларындан данышыб:
“О, һамыја һарада јашамасындан, һансы сијаси, иҹтимаи вә мәдәни амаллара хидмәт етмәсиндән асылы олмајараг, Азәрбајҹан халгынын дәјәрли дашыјыҹысы кими һөрмәт едирди. Әбүлфәз Елчибәј Азәрбајҹан халгынын ваһид әлифбасынын олмасыны, һарада јашамасындан асылы олмајараг ваһид тарих, әдәбијјат, Азәрбајҹан дили дәрслијиндән истифадә етмәсини истәјирди… Ҝүнеј Азәрбајҹан мәсәләси онун дүшүнҹәсиндә, анламында, сијаси курсунда өнәмли јер тутурду. Бу мәсәләни мүстәгил Азәрбајҹанын ҝәләҹәк сијаси приоритетләринин әсасы кими ҝөрдүјүндән, бәзән сијаси лидер кими дејил, өзүнү бу мәсәләнин тәблиғатчысы кими тәгдим едирди. Бу, бәзән дөвләтләрарасы мүнасибәтләрә зәрбә вурса да, Ҝүнеј Азәрбајҹандакы инсанларын һүгугларынын бир президент тәрәфиндән мүдафиә олундуғуну ҝөз габағына тутараг биләрәкдән буну дүнјанын диггәтинә чатдырырды. О проблемә сырф инсан һаглары контекстиндән јанашырды. Әбүлфәз бәј билдирирди ки, Иранда азәрбајҹанлылар чохлуг тәшкил етсә дә, онларын дили, тәһсили вә мәдәнијјәти инкишаф етдирилмир. Онларын өз дилиндә мәктәбләри, китаблары, медиа васитәләри јохдур… Әбүлфәз бәј дејирди ки, Азәрбајҹан халгынын Иранда јашајан чохмилјонлу һиссәси һәлә мүгәддәратыны тәјин етмәјиб. Чүнки орада референдум кечирилмәсинә имкан верилмир. Амма бир милләт мүгәддәратыны бир дәфә тәјин едә биләр. Иранда јашајан азәрбајҹанлылар да Азәрбајҹан халгынын бир һиссәси кими өз мүгәддәратына сәс вермәлидир”.
Сијасәтә Азадлыг шүарлары илә ҝәлмиш Елчибәј вә онун Фазил Мустафа зүмрәсиндән олан ардыҹыллары курсу тез дәјишдиләр. О гәдәр тез ки, торпаглар ишғал алтда галды, инсанлар әсарәтдә. Елчибәјин бөјүк үрәјиндә Һејдәр Әлијевә дә јер тапылды вә һакимијјәти синидә тәгдим етди. Фазил Мустафанын азадлыг һәрәкатындан Түркијәјә дөнән јолу боша чыхмады. 

Фазил Мустафа “гајнар хәттдә”: “Бирлик.аз сајтында әлејһимә ҝедән јазыларын күләјинин һансы өлкәдән әсдијини сөјләмәјимә лүзум јох. Олсун! Бизим мүбаризәмиз Азәрбајҹанын сағлам ҝәләҹәји үчүндүр вә бу јол дахилдә дә, хариҹдә дә хејли инсанлары раһатсыз едәҹәкдир.
ФБ-дә јазылан статусларымда мән чох заман сијаси кимлијимә дә хәләл ҝәтирә биләҹәк фикирләри ифадә етмәкдән чәкинмирәм, чүнки әввәл-ахыр бу јүкү кимләрсә өз үзәринә ҝөтүрмәлидир. Бир шејлә разыјам ки, һәгигәтән дә мән бу халгын тарихи көкләриндәки јанлышлыгларын јени нәсил үчүн дүзәлдилмәси үчүн чалышырам вә бу көкүн гурдлардан, тахтабитиләрдән тәмизләнмәси үчүн сәј ҝөстәрирәм. Бу өлкәдә сијаси һакимијјәтин иҹазәси илә дә олса, бизнес мараглары илә үст-үстә дүшсә дә, кимлијиндән асылы олмајараг бур рус, бир јәһуди, өзүнү шиә, нурчу, талибан, сәләфи адландыран кимсә, католик, православ олсун, алман, амеркан олсун - ким Азәрбајҹан өвлады үчүн модерн вә сәвијјәли тәһсил верән бир мәктәб ачырса, онун әлләриндән өпүрәм. Кимләр ки, ҹәһаләт, наданлыг јајан мәктәбләри һимајә едирләрсә, онлара гаршы да барышмаз мүнасибәтим вар…
Мәктәб ачмаға имканын јохдурса, ачанлары тәһгир етмә! Халгын адындан данышанлара да бир диггәт јетирин. Киминсә идеолоҝијасындан, тарихә бахышындан, тәригәтиндән, мәзһәбиндән мәнә нә? Өз Вәтәнимин тарихинә дә, бу ҝүнүнә дә, ҝәләҹәјинә дә өз бахышларым вар вә халгымын фајдасына олан һәр шеји әсасландырараг ифадә етмәкдән чәкинмирәм. Бу өлкәдә модерн мәктәб ачанлары, өвладларымыза сәвијјәли тәһсил верәнләри тәһгир едәнләри даһа сәрт ифадәләрлә танытмаг лазым. Бизләр өз халгымызын ҝәләҹәји үчүн бу гараҝүруһун һүҹумлары гаршысында сусгун мөвге сәрҝиләмәмәлијик. Олан-галан беш-он мәктәбләри дә бағлатмагла ҹәмијјәтимизи даһа да ҝериләрә атмаг истәјирләр…
Азәрбајҹанда бир мәктәб белә ачмајан шәрәфсизләр һеч олмаса нурчунун мәктәб ачдығыны ҝөрүб утанмалыдыр. Мәсәлән, әҝәр 10 мәктәб ачсам, мәндән хошбәхт инсан ола билмәз. Инди бунлар јүзләрлә мәктәб ачан адамлары тәһгир објектинә чевирирләр, амма өзләри бир мәктәб дә ачмајан шәрәфсизләрдир. Елә она ҝөрә дә бу мәсәләләрдә ҝүзәштә ҝетмәк олмаз…
Бири вар гануни никаһдан доғуланлар, бири дә вар сиғә јолу илә дүнјаја ҝөз ачанлар – бунлар чох фәргли шејләрди. Јәни никаһдан доғуланлар, үмумијјәтлә, Илаһи бир инсан мүнасибәтинин тәнзимләнмәсини һәјата кечирирләр. Амма сиғәдән доғуланлар мүвәггәти никаһдан доғуланлар сајылыр, онларчүн доғулма мејары кими, гијмәтләндирмә мејары да ејни формада олур...”

Һөрмәтли Һаҹы Илгар, ҝеҹ дејил?

Дини фәаллар арасында мүбаһисә мөвзуларындан бири дә бу олуб ки, дин, Ислам, Әһли-Бејт мәктәбинә гаршы чыханлара ҹаваб верилмәлидир ја јох? Бир груп мөвге ортаја гујуб ки, биз бу типләрә ҹаваб вермәклә онлары мәшһурлашдырырыг вә беләләрини сүкутла өлдүрмәк лазымдыр. Әзизим Һаҹы Илгар Ибраһимоғлу да белә дүшүнәнләрдән олуб. Ағалар Мәммәдов, Рафиг Тағы кимиләринин сөјүшләрини сүкутла гаршылајыблар, бу тактиканы даһа мүнасиб сајыблар. Амма башга вә даһа бөјүк бир груп сөјүшчүл мүхалифләрә ҹаваб верилмәсини истәјиб. Һәгир бәндәнин дә мөвгеји бу олуб ки, мүсәлман, Әһли-Бејт (ә) мәктәбинә бағлы, әһалисинин бөјүк әксәријјәти мүсәлман вә шиә олан Азәрбајҹанда дин, Ислам вә Әһли-Бејтә гаршы бүтүн һәгарәтләрә дәрһал ҹаваб вермәк, Азәрбајҹана 9-ҹу иглими ҝәтирмәк истәјәнләрин ипини гырмаг лазымдыр. 
Бәли, Һаҹы Илгар Фазил Мустафаја ҹаваб верди: “Ҹәнаб Фазил Гәзәнфәроғлу! 2003-ҹү ил иди. Бајыл түрмәсиндә “Өлүм корпусу”нда идик. “Јени Мүсават” гәзетиндә Сизин мәһбуслара дәстәк јазыларыныз чап олунурду. Бир мүддәт сонра бәлли трансформасијаја уғрадыныз. Сонра Сизи әсасән Шаһ Исмајыла вә Әһли-бејт (ә) мәктәбинә јерли-јерсиз һуҹумларла хатырлајырам. Бу ил дә әнәнәнизә ујғун АШУРАја гаршы тәәссүблә долу јанашманызы ортаја гојдунуз. Буна реаксија вермәји зәрури билдим. Вә фаҹебоок-да 201 ишарәлик статусла кифајәтләндим.
Статуса нәзәр салаг: “Елшад Миринин вә Фазил Мустафанын АШУРАја гаршы тутдуглары гәрәзли вә әмәви руһлу јанашмаларыны шиддәтлә гынајырам. Буну милли-мәнәви дәјәрләримизә, Ислам вәһдәтинә вә гардашлыға гаршы тәзаһүр едилән бир һал кими дәјәрләндирирәм… Бурада гејд етмәји лазым билирәм ки, Ҹәфәри мүсәлманлары (өлкәмизин әксәријјәтини тәшкил едән вәтәндашлар) Ашура мүнасибәтилә әзадарлыг сахламағы Ислам мәдәнијјәтинин тәркиб һиссәси билирләр. Бу, Гурани-Кәримин Әһли-бејтлә (ә) бағлы ајәләриндән, үстәлик Мәсум Имамларын (ә) һәр биринин Ашура мүнасибәтилә бағлы әзадарлыг кечирдикләриндән гајнагланыр. Сиз Әһли-бејт (ә) мәктәбинин ардыҹылы кими давранмаја биләрсиниз, амма бу мәктәбин Ашураны јашатмаг мәдәнијјәтини ашағылаја билмәзсиниз – о ҹүмләдән, “баш јармаг, өзүнә зијан вермәк” кими һипертрофик јанашмаларла пәрдәләндирмәклә белә. Јәни, мүсаһибәнизин руһу анти-Ашура олдуғу һалда, садәҹә, мүбалиғәләр силсиләси илә анлајышлары әвәзләмәк ҹәһдләри етдијиниз ҝөз өнүндәдир. Амма, сон јазынызда буну инкар етмәјә сәј ҝөстәрмәнизи мүсбәт һал кими дәјәрләндирирәм. Һәмд олсун Аллаһа…”

Бирликдән ҹаваб ҝәлди Фазил Мустафаја:
“Тәҹрүбәли сијасәтчи биләрәкдән вә ја билмәјәрәкдән Азәрбајҹанда мәзһәб ҝәрҝинлијини көрүкләјәнләрин аләтинә чеврилир… Депутат Фазил Мустафа нәһајәт ки, олдуғу кими ҝөрүндү. Сон дөврләрдә Сәфәвиләр Империјасынын гуруҹусу Шаһ Исмајыла, Азәрбајҹанда әһалинин бөјүк бир гисминин мәнсуб олдуғу шиәлијә гаршы һүҹумлары илә сых-сых ҝүндәмә ҝәлән депутат, нәһајәт, нифрәтини бүрузә вериб. Өзү дә гәдәриндән, дәрәҹәсиндән артыг формада, һәм дә гәзәбли вә һиккәли. О гәдәр һиккәли ки, бүтөв бир инанҹ дашыјыҹыларыны тәһгир едәҹәк гәдәр…
Ф.Мустафа һәр нә гәдәр тәригәтчи олмадығыны, нурчуларла узагдан-јахындан әлагәсинин олмадығыны вурғуласа да, ачыг шәкилдә нурчулуғу мүдафиә едир. Икинҹи тәрәфдән, әҝәр дедији кими ону иттиһам едәнләр һагсыздыларса вә Ф.Мустафанын нурчулугла әлагәси јох идисә, о заман депутатын бу гәдәр нараһат олмасына ҝәрәк јох иди. Узун илләрин тәҹрүбәли сијаси хадими, АХҸ-нин лидер командасында јер алан, јүксәк дөвләт вәзифәси тутмуш партија лидери кими бу ҹүр тәнгидләрә дә кәскин реаксија вермәјә биләрди. Һәр кәсә ајдындыр ки, сијасәтчиләрә бу ҹүр һүҹумлар ади һалдыр.
Анҹаг ҝөрүндүјү кими, Ф.Мустафа нәинки бир сијасәтчи кими она јөнәлик тәнгид вә өзүнүн иддиа еләдији кими тәһгирләри даһа биабырчы шәкилдә ҹавабландырыр. Үстәлик, тәһгирләрлә јанашы, өзүнү тәмизә чыхармаға, һәтта иттиһам олундуғу ҹәрәјаны да мүдафиә етмәјә чалышыр. Бу исә онун нараһат олмасынын, неҹә дејәрләр иттиһамын һәдәфә дәјмәсинин, нурчу олмаса да, тәригәтчи, мәзһәбчи олмасы вә бу истигамәтдә зәиф нөгтәсинин олдуғуну сүбут едир…
Депутатын Азәрбајҹанда шиәлијә гаршы ачыг тәблиғаты, ејни заманда Азәрбајҹан тарихиндә мүһүм јер тутан Сәфәвиләр дөвләтини, онун баниси Шаһ Исмајыл Хәтаини һәдәфә алан мөвгејинә ҝөрә, она гаршы нурчу вә ја сәләфи дејилмәсини дә нормал гаршыламалыдыр. Чүнки сон илләрдә Азәрбајҹанда әһалинин бөјүк әксәријјәтинин инанҹы олан шиә мәзһәбинә, онун гәбул олунмуш гајдаларына вә конкрет олараг Сәфәви дөвләтинә гаршы ачыг шәкилдә тәблиғат апаранлар сәләфиләр, нурчулар, ејни заманда атеистләрдир. Ф.Мустафа биринҹи вә үчүнҹүјә ујғун олмадығы үчүн һәр кәсин ағлына мәһз нурчулуг еһтималы ҝәлир. Лакин сон һадисә депутатын бу ҹәрәјана, јумшаг дејилсә, симпатијасынын олдуғуну ачыг шәкилдә ортаја гојду…”

Анар Хәјали ҹаваб верди Фазил Мустафаја:
“Фазил Мустафа “кимиләрин” әсл “Мустафасы” јахуд Ашураја Тејмијјә јахлашымы. Сон бир нечә ҝүндүр истәр сосиал шәбәкәләрдә, истәрсәдә ајры-ајры хәбәр сајтларында Ашура мәрасимләри вә белә марасимләрдә ҝуја баш јарылыб, ган токүлмәси илә бағлы чәкишмәләр ҝедир.
Һамы бир- ики нәфәрин ортаја атдығы мәнасыз вә әсассыз иддалар үзәриндән виртуал аренада бир-биринин әлиндән белә демәк мүмкундүрсә “зәнҹир ҹејнәјир”. Өлкәнин виртуал аренасыны изләјән ким варса, һамысына бәллидир ки, бу мәнасыз дартышмада илк олараг “фитили” атәшләјән милләт вәкили вә партија сәдри үнваныны дашыјан Фазил Мусатафа олду. Неҹә ки, бир нечә ај әввәл тарихдәки бәлкә дә јеҝанә гүрур гајнағымыз сајыла биләҹәк, Шаһ Исмајыл Хәтаи һаггында сәтир алты ҝөздәнсалма нијјәти дашыјан мәлум ачыгламалар вермәси вә бу мөвзунун јенә дә ҹәмијјәт арасында арзуолунмаз формада мүзакирәјә чыхарылмасына рәваҹ верән дә мәһз һәмин шәхс иди.
Ҝөрәсән нәдир Фазил бәји буна мәҹбур едән сәбәб вә она гаршы бу ҹүр агрессив ҹаваб верилмә ҹәһдләри: Бунун инҹәләмәк үчүн һеч шүбһәсиз оланлары бир неҹә призмадан изаһ етмәк ваҹибдир.
1. Артыг һамыја мәлумдур ки, әһалисинин мүтәг әксәријјәтини шиә мәһзәбли мүсәлманларын тәшкил едән өлкәләрдә Ашура мәрасимләриндә әзадарлыг мәрасимләри илләрдир “баш јарма” вә “зәнҹир вурума” ритуаллары олмадан һәјата кечирилир. Һәтта, Иран Ислам Республикасында Ашура мәрасимләриндә шәбиһ чыхарма мәрасимләри дини рәһбәрләрини гәрарыјла ҹохдан гадаған олунуб вә бу гадағанын сәбәбләрини елм әһли олан диндарлар тәрәфиндән сырави әһли-бејт ашигләринә илләрдир изаһ едилир. Һәмчинин өлкәмиздә дә Мәһәррәм ајынын илк онҝүнлују мәҹидләримиздә руһани идарәмизин јенә илләр өнҹә тәшәббүсү сајәсиндә күтләви ганвермә аксијаларынын кечирилмәси буна әјани мисалдыр. Ола биләр һардаса кичик бир мәнтәгәдә ја да Һиндистанын “исмаили”ләр јашајан һансыса әјаләтиндә инсанлар билинҹсизликдән бу ритуалы һәјата кечирир вә шәкилләрини дә сосиал шәбәкәләрдә јајынлајырларса, бу Фазил Мусатафа кимиләрә әсас вермир ки, онлары әлиндә бајраг едәрәк шиә аләминдә Ашура мәрасимләринин кечирилмәсинә икраһ һисси илә јанашмаларыны бу јолла маскаласынлар.
2. Фазил Мустафа “кимиләри” гынајанлары гыҹыгландыран мүстәсна бир сәбәб вар ки, бу сәбәбә ҝөрә онун ачыгламаларына әсла бәраәт газандырмаг олмур. Нәдир бу сәбәб: Һамија мәлумдур ки, Фазил Мустафа дәфәләрлә ислам дининин Һәнәфи мәһзәбинә (өз дејишијлә Һәнәфи һүгүг мәктәбинин ардыҹылы) мәнсублуғу һаггында мәлумат вериб. Бурадан да белә анламаг олар ки, о мәһзәб олараг сүнни мүсәлман сајылыр. Елә исә сүннү мәһзәбинин дашыјыҹысы олараг, өз ачыгламаларыјла шиә мәһзәбинә мәнсуб әһалимизин әнәнәси һалына ҝәлмыш бир мәрасими (истәр һагглы олсун истәр һаггсыз) неҹә мүһакимә етмә һүгугуну өзүндә ҝөрүр? Мәҝәр она демәзләр ки, ја..... бир милләт вәкили кими өлкәдә сивил-толерант бир мүһитин олдуғундан ағыз долусу илә данышдығын һалда бу етдијин әмәлин һарасы “дини дөзүмлүлүјә” јарашар? Әҝәр, бир мүсәлман ким бәндәниз вә ја башга бириси Јәһудиләрин “шаббат” јахуд “пасха” мәрасимләриндә мајасыз чөрәк биширмә ритуалыны мәтуабата ачыглама вериб, һеч бир “ағыла мәнтигә сығмыр” дејә ашағыламаға ҹалышарса, буна верилән реаксија толерант олдуғуну иддиа едән бир ҹәмијјәтдә неҹә олмалыдыр. Дүзү, бу тендесија буҝүнә гәдәр сосиал медиада апарылан һеч бир дискуссијада сәсләндирилмәди. Бир нәфәрдә олсун чыхыб демәди ки; “ај Фазил гардаш сән сүнни олдуғун һалда, мәним ашура мәрасиминдә нә едәҹәјимдән сәнә нә вар вә һансы һаггла буну мүзакирә мөвзусуна чевирирсән?
3. Инди дә ҝәләк Кәрбала фаҹиәсинин әзадарлыг мәрасимләринә: Бу мәрасимләр илләрдир һәм сүнни һәм дә шиә мүсәлманлар тәрәфиндән артыг инанҹ системиндән фәргли олараг һәм метнал дәјәрләр мәҹмүәси һалына ҝәлиб. Бәлә ки, бир милләтин шадлыг мәрасимләри олдуғу кими матәм мәрасимләри дә олур. Шадлыг мәрасимләримиздә охунан маһны вә ојнанан рәгсләр нөвүнә ҝөрә гәһраманлыг јаддашымыздан ҝәлдији кими, јас мәрасимләримиздә дә сөјләнән ағылар, охунан мәрсијәләр мәһз Имам Һүсејнин мүсибәтиндән ҝәлир. Буну ҝөрә дә гәтијјәтлә дејә биләрик ки, Кәрбала мүсибәти наминә кечирилән шәбиһ вә әзадарлыг мәрасимләри әсрләрдир матәм фолклјорумузун бир һиссәсидир. Фазил Мустафа мүсаһибәсиндә бу мәрасимләрә сырф етигади вә инанҹ контексиндән јанашараг, ону “сәләфисајағы” иттиһам етмәјә чалышыр, бу әлбәттә чох гүсурлу вә гүсурлу олдуғу гәдәрдә алчалтмаг нијјәти ҝүдән бир јанашмадыр. Бу ҹүр јанашма һәтта онун ардыҹылы олдуғуну иддиа етдији Һәнәфи мәзһәбинин гуруҹусу Имам-азам Әбу Һәнифәнин јанашмасына белә тәрс дүшмәкдәдир. О Әбу Һәнифәнин ки, илләрлә Имам Ҹафәри-Садигдин шаҝирди олмуш, Кәрбала мүсибәтинин әсл фәлсәфәсини устадындан әхз етмишдир. Мәһз бунун үчүн дә Әбу Һәнифәнин өзу белә әһли-бејт тәрәфтары олмуш вә һәтта буна ҝөрә дөврүнүн Аббаси хәлифәсинин гәзәбинә туш ҝәләрәк, һәбс олунмуш елә зинданда да вәфат етмышдир. Әбу Һәнифә белә Кәрбала мәрасимини Гуран вә етигади зәминдә јорумлајыб иштирак едәнләри Фазил Мустафанын дејими илә “ҝеризәкалы јахлашымда” сучламајыб. Бу ҹәһәтдән, Фазил Мустафанын јахлашымы Ибн Тејмијјәнин јахылшымына бирә-бир охшајыр.”

Ја Мустафа!

Азәрбајҹанда дини мәнсубијјәт приоритет дејил. Дини һәјат тәрзи јашамајан мүсәлманлар һәтта никаһда шәриәт мәсәләләринә диггәтли ҝөрүнмүр. Сон заманлар мүсәлман ханымларын әҹнәбијә әрә ҝетмәси һәм дә ҹәмијјәтин бу мәсәләјә биҝанәләшдијини ҝөстәрир. Бәзән Ислам да мөвзуја белә јанашыр, амма фәргли аспектдән. Али-Имран сурәсинин 113-ҹү ајәсиндә бујурулур: “Онларын һамысы ејни дејил. Китаб әһли ичәрисиндә дүзҝүн (сабитгәдәм) бир ҹамаат вардыр ки, онлар ҝеҹә вахтлары сәҹдә едәрәк Аллаһын ајәләрини охујурлар.” Гуран китаб әһли олмағы вә ибадәти хүсуси вурғулајыр. 
Биз шиәләр нурчулуға вә онларын мәктәбләринә нә үчүн мәнфи мүнасибәтдәјик? Нурчулуг Азәрбајҹана мәһз Фазил Мустафа чеврәсинин (Елчибәј башда олмагла) һимајәси илә јол тапыб. Нурчулуг гырмызы хәтләри ајаг алтына алыб вә шиә ҹамеәсини дөндәрмәк миссијасыны үзәринә ҝөтүрүб. Әҝәр нурчулар Азәрбајҹанда јалныз сүннә әһлинин компакт јашадығы әразиләрдә ишләсәјдиләр, онларын ҝәлишинә гаршы олмаздыг. Јәни нурчулуг тактики бахымдан вәһабиликлә ејни нүфуз јолуну сечиб: шиә ҹамеәсини сүнниләшдирмәк! Икинҹи мәсәлә нурчу мәктәбәләридир. Јени ејни јанашма: шиә аиләләриндән олан ушаглара сүннә әһлинә мәхсус гајдада намаз гылдырылыр. Бунлар әхлагидирми? Бу аддымлар неҹә нормал гаршылансын? Шиә мәзһәбли ҹәнуб бөлҝәсиндә нурчу нә итириб?! Фазил Мустафа шәкк едирми ки, елми тәһсил програмларынын ҹазибәли тәдриси бир пәрдәдир вә бу пәрдә архасында нурчулуғун јајылмасы ҝизләниб?! 

Ҹәнаб Мустафа! Сизи дин адамы јох, сијаси аборт јашамыш бири ҝөрүрәм. Әлбәттә Азәрбајҹанда сизи раһатҹа сијасәтчи адландырмаг олар. Амма әсил сијасәтчи ја игтидардыр, ја мүхалифәт. Галанлары сијаси абортдан сағ чыхмыш дөлдән башга бир шеј дејил. Олсун ки сизи тәнгид едәндә етикет ҝөзләнилмәјиб. Амма әхлаглы инсанлар тәһгирә тәһгирлә ҹаваб вермир. Сизин сиғәдән доғуланлар ифадәниз Жириновски, Һафиз Һаҹыјев, Фазил Ағамалы, Сәјавуш Новрузов әхлагыдыр. Етираф едим ки, таныдығым нурчулар бу әхлаг вә ја әхлагсызлыгдан узагдыр. Сиз өз мүнасибәтиниз вә тәнгидләрә реаксијаларынызла сүбут етдиниз ки, дин јох, аборт сијасәт адамысыныз. Каш нурчу олајдыныз. Аллаһы гәлбән нурчулугда ҝөрәнлә, әхлаглы инсанларла, гырмызы хәтти ҝөсләјәнләрлә проблемимиз јохдур. Сизсә өз сијаси ҝедишатыныза нурчулуғу да гурбан вердиниз. Бир заман Азәрбајҹанда белә фикир варды ки, нурчулар етикет ҝөзләјир. Сиз бу тәсәввүрү алт-үст етдиниз. Нә дин, нә сијасәт, нә ел адамысыныз. Сиз Азәрбајҹанын минләрлә Һафиз Һаҹыјевиндән бирисиниз. Садәҹә данышанда сәс тонунуза нәзарәт етмәјә чалышырсыныз. Амма бу да мүвәггәтидир. Тезликлә сизин кимәсә стәкан атаҹағынызы, кимәсә сөјүш сөјәҹәјинизи ҝөрәҹәјик. Әслиндә бу чиркин аддымлары атдыныз, галды ефирә чыхмасы.


Әбдүлһәмид Аран


6154 дәфә бахылыб
Лоадинҝ ...
Nur-Az Xeber
Go to TOP